درهرحال ، خداى تعالى فرموده : إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ ؛ « 1 » همانا خداوند حال هيچ قومى را دگرگون نخواهد كرد تا زمانىكه خود آن قوم حالشان را تغيير دهند . لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ ؛ « 2 » اگر شكر نعمت به‌جاى آريد بر نعمت شما مىافزاييم و اگر كفران كنيد به عذاب شديد گرفتار مىكنيم . امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : در تورات نوشته است سپاس‌گزار كسى را كه به تو نعمت داده ، و نعمت بده سپاس‌گزارت را ؛ زيرا نعمت‌ها با سپاس‌گزارى مىمانند ، و هرگاه كفران شوند پايدار نمانند ، شكر نعمت موجب زيادى نعمت و امان از دگرگونىهاست . « 3 » و نيز آن حضرت عليه السّلام دربارهء قول خداى تعالى : لَقَدْ كانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتانِ عَنْ يَمِينٍ وَ شِمالٍ كُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّكُمْ وَ اشْكُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ ؛ « 4 » براى اولاد سبأ در وطنشان ( در زمين شام ) از جنوب و شمال دو باغ و بوستان آيت لطف و رحمت بود ( و به آنها گفتيم : ) بخوريد از رزق خداى خود و شكر وى به‌جاى آريد كه مسكنتان شهرى نيكوست و خداى شما غفور است . مىفرمايد : آنان داراى قريه‌هاى متصل بودند به‌طورى كه يك‌ديگر را مىديدند و نهرهاى جارى و اموال فراوان ، پس نعمت‌هاى خدا را كفران نمودند و سلامت و عافيتى را كه خدا به آنان روزى كرده بود تغيير دادند درنتيجه خداوند هم بر آنان باران سخت فروفرستاد ، قراى آنان را پراكند ، خانه‌هايشان را ويران و اموالشان را نابود نمود و به‌جاى باغ‌هاى سرسبز دو باغ ديگر به آنان داد كه بار درختانشان تلخ و ترش و بدطعم ، و شورهء گز و اندكى سدر بود . « 5 »

--> ( 1 ) . رعد ( 13 ) آيهء 10 . ( 2 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 6 . ( 3 ) . اصول كافى ، ج 3 ، ص 149 . ( 4 ) . سبأ ( 34 ) آيهء 14 . ( 5 ) . روضهء كافى ، ج 2 ، ص 372 ، ح 596 .